norrland

Bonnstan: miasto-kościół w Skellefteå

15:38

BONNSTAN

Bonnstan, czyli dosłownie Miasto chłopów, to stara część Skellefteå, stanowiąca tzw. miasto-kościół. Całkiem sporo o tej idei pisałam przy okazji wizyty w Luleå, które nawet wpisano na listę UNESCO jako reprezentanta wszystkich szwedzkich miast-kościołów. Jeszcze kilka stuleci wstecz Szwedzi były znacznie bardziej religijni niż współcześnie, a regularne wizyty w kościele były wręcz obowiązkiem. Jednak na dalekiej północy ciężko było zbudować świątynię przy każdej osadzie, bo ludność żyła mocno rozproszona. Zatem budowano kościoły, obejmujące swoim zasięgiem ogromny obszar, a Szwedzi tuż przy kościele wznosili niewielkie drewniane domki. W surowych warunkach pogodowych podróż do świątyni mogła im zająć nawet dzień lub dwa, więc musieli mieć miejsce, by się w nim zatrzymać. Oczywiście w takiej sytuacji nie bywali tam co niedzielę, ale bardziej przy okazji większych świąt, wtedy jednak takie miasta-kościoły pełne były życia. W końcu zjeżdżała do nich cała okoliczna ludność ;).
Pierwszy, nieistniejący już kościół w Skellefteå powstał jeszcze w średniowieczu, a miasto wokół niego zaczęło się tworzyć na początku XVII wieku. Pierwsze znane zapiski z tego miejsca pochodzą z 1629 roku. Już w sto lat później miasteczko liczyło sobie około 400 domów, a jak na północne warunki to niemal metropolia - nawet, jeśli było zamieszkane tylko przez kilka dni w roku. Takie zebranie całej okolicznej ludności w jednym miejscu sprawiało, że Bonnstan stał się też punktem organizacji jarmarków, wydawania wyroków sądowych oraz poboru podatków. W XVIII wieku zelżały też naciski na obowiązkowe, regularne wizyty w kościele, choć tradycja zjazdów w Bonnstan przy okazji większych świąt utrzymała się aż do XX wieku. Dopiero w latach czterdziestych podjęto się renowacji budynków ze względu na ich historyczną wartość i współcześnie stanowią one zabytek, w którym w sezonie odbywają się najważniejsze lokalne wydarzenia. Podobno niektóre domki są wciąż używane w lecie przez właścicieli jako sommarstugor, domki letniskowe... ;)
W zimie całe Bonnstan jest pokryte grubą warstwą śniegu. Oczywiście musiałam wejść w sięgające kolan zaspy, bo co to za przyjemność patrzeć na te domki z daleka? Ja chciałam dotknąć drewna, wejść po schodach i spojrzeć na miasteczko z piętra... Wszystkie budynki były pozamykane na cztery spusty, poza sezonem nic tu się nie dzieje. Bonnstan jest też dużo mniejsze niż niegdyś, z czterystu domków pozostało ledwie sto czternaście. To zasługa licznych pożarów, z których najbardziej niszczycielski był ten w 1835 r., jednak kolejne wybuchały jeszcze dość regularnie w późniejszych latach. Choćby tylko w 2012 r. dwa budynki spłonęły doszczętnie.

NORDANÅ

Kiedy dotarłam do obszaru rekreacyjno-historycznego zwanego Nordanå, byłam święcie przekonana, że to jest właśnie Bonnstan. Dopiero potem Agnieszka wyprowadziła mnie z błędu. Drewniane czerwone domki również są piękne i ciekawe z historycznego punktu widzenia, więc myślę, że można mi wybaczyć tę pomyłkę ;). Cała ta część Nordanå znajduje się pod opieką Skellefteå Museum.
Czerwone domki pochodzą z połowy XVIII wieku i służyły chłopom oraz wojskowym. Według prawa z 1734 roku, rolnicy z tych okolic musieli oddać do użytku armii aż siedem budynków - to były nie tylko domy dla oficerów, ale też stajnie czy składy na broń i narzędzia. Większość budynków została przeniesiona do Nordanå w XX wieku - i tak od lat stały opuszczone, odkąd armia odsprzedała je w 1852 roku. Dziś odrestaurowane stanowią atrakcję turystyczną :).

Choć poza sezonem Bonnstan można zwiedzać tylko od zewnątrz, to i tak myślę, że warto tam zajrzeć. W końcu pokryte grubą warstwą śniegu drewniane domki mają niesamowity urok, prawda? ;) Zaś sama idea miast-kościołów wydaje mi się niezmiernie fascynująca i bardzo się cieszę, że dane mi było zobaczyć jeszcze jedno poza Luleå :).
Ktoś jeszcze miał okazję zwiedzać takie miejsca? Podzielcie się wrażeniami! :)

Podobne posty

0 komentarze

Kraje

anglia (3) austria (10) belgia (1) chorwacja (12) cypr (1) czarnogóra (5) czechy (2) dania (1) ekwador (4) finlandia (7) grecja (1) holandia (1) islandia (4) kolumbia (21) litwa (2) luksemburg (1) malta (2) niemcy (2) norwegia (1) panama (13) polska (24) portugalia (1) rumunia (7) słowacja (1) szwecja (209) tajlandia (6) węgry (1) włochy (7) zea (4)

Instagram