Na wizytę tutaj namawiałam M. już od jakiegoś czasu, proponowałam to też rodzicom podczas ich wizyty w Austrii, ale jakoś nikt nie był szczególnie chętny, by zrobić łącznie ze 450 km tylko po to, żeby zobaczyć dwa kościoły... Choć przecież, gdyby pomysł doszedł do skutku, na pewno znalazłabym coś jeszcze do zobaczenia po drodze ;). Na szczęście jesienią wybieraliśmy się do Styrii, by zobaczyć Almabtrieb w Lachtal, a stąd już do kościołów było znacznie bliżej. Owszem, musieliśmy i tak nadrobić trochę kilometrów, by zahaczyć o okolice Grazu, ale wciąż było to jednak dużo szybciej niż tłuc się tu całą drogę z Wiednia... Wiadomo, lubię architekturę sakralną, ale musi się tu pojawić pytanie: co takiego wyjątkowego było w tych dwóch kościołach, że chciałam specjalnie dla nich przyjechać do Styrii? Cóż, pracowało nad nimi dwóch wiedeńskich artystów, których w Austrii nikomu nie trzeba przedstawiać: Friedensreich Hundertwasser i Ernst Fuchs. A efekty ich pracy były naprawdę warte podróży :).
KOŚCIÓŁ ŚW. BARBARY W BÄRNBACH
Choć w powszechnym nazewnictwie św. Barbara schodzi tu na dalszy plan, a kościół jest znany po prostu jako Hundertwasserkirche, czyli kościół Hundertwassera. Bärnbach to niewielkie miasteczko pomiędzy Grazem a Judenburgiem, a miejscowy kościół parafialny jest zdecydowanie jego największą atrakcją. Po drugiej stronie ulicy znajduje się całkiem spory bezpłatny parking, więc o ile nie traficie na jakieś większe lokalne wydarzenie, to z zaparkowaniem samochodu nie powinno być problemu :). Dzięki swojej charakterystycznej złotej kopule świątynia jest widoczna z daleka, a końcówka września to najwidoczniej nie jest już żaden sezon turystyczny w okolicy, bo innych odwiedzających prawie nie widzieliśmy...
Z historycznego punktu widzenia Bärnbach przez wieki nie posiadało własnej świątyni, a mieszkańcy modlili się w sąsiednich miejscowościach. Pomysł zbudowania własnego kościoła pojawił się w latach czterdziestych XX wieku. Budowa, finansowana głównie przez miejscowych, trwała w latach 1948-50, a świątynię konsekrowano w maju 1950 roku. Tyle, że nie była to ta świątynia, którą można obecnie zobaczyć. Albo była i nie była, bo w sumie pierwotnego, prostego budynku przecież nie zburzono, podjęto jedynie decyzję o jego gruntownej renowacji i przebudowie w latach osiemdziesiątych, gdy jego stan pozostawiał już wiele do życzenia. I tutaj na scenę wchodzi Hundertwasser. Artysta, którego nikomu, kto odwiedzał Wiedeń, przedstawiać nie trzeba, bo zostawił on tutaj wiele śladów po sobie (ciekawych zapraszam do wpisu Wiedeń Hundertwassera). Podobno artysta zrezygnował nawet z wynagrodzenia za projekt, pod warunkiem, że zostawi mu się wolną rękę i będzie mógł zrobić wszystko po swojemu. A jeśli wierzyć Wikipedii, to nawet dorzucił coś od siebie, bo taka przebudowa niemało przecież kosztowała. Co ciekawe, prace nad samą świątynią trwały zaledwie rok - od jesieni 1987 do lata 1988 roku, choć nad szczegółami wokół kościoła Hundertwasser pracował jeszcze kolejne trzy lata.
A cały zaprojektowany przez Hundertwassera teren wokół kościoła też jest wart zobaczenia, więc nie ograniczajcie się tylko do zajrzenia do świątyni, ale obejdźcie ją też dookoła. Tylko patrzcie pod nogi, bo chodnik celowo zrobiono tu nierówny ;). Charakterystyczne łuki rozmieszczone w wielu miejscach nawiązują do różnych religii i są ozdobione ich symbolami. Obok kościoła znajdziemy też ozdobiony mozaiką autorstwa Franza Weissa zakątek upamiętniający poległych w II wojnie światowej mieszkańców parafii - również zaadaptowany przez Hundertwassera do obecnego wyglądu okolicy. Całość naprawdę robi spore wrażenie :).
A potem weszliśmy do środka i oboje spojrzeliśmy na siebie ze zdziwieniem... Bo po tak widowiskowej architekturze na zewnątrz spodziewaliśmy się równie ciekawego wnętrza. Tymczasem w środku kościół jest bardzo prosty - w pewien sposób daje to ciekawy kontrast. Założenie jest dość oczywiste: wnętrze świątyni ma służyć wyciszeniu się i modlitwie, a nie podziwianiu ciekawej sztuki ;). Może dlatego za wystrój wnętrza nie odpowiadał już sam Hundertwasser. Artysta zaprojektował tutaj jedynie trzy elementy: dekorację wokół krucyfiksu na ołtarzu, spiralny witraż w oknie za chrzcielnicą (który zresztą ciekawie komponuje się też z zewnętrzną dekoracją kościoła) oraz charakterystyczną posadzkę przy wejściu do kaplicy bocznej. Za całą resztę odpowiadali już lokalni artyści.
Zatem pomijając już twórczość Hundertwassera, na co zwrócić uwagę w kościele w Bärnbach? To jednonawowa świątynia z prostym, drewnianym sklepieniem i eleganckimi organami z lat dziewięćdziesiątych. Ciekawa jest kaplica ze szklanym ołtarzem autorstwa Gustava Trogera i kolorowymi witrażami, za które odpowiadał Otto Bruner. Mój wzrok przyciągnęły też pasujące do hundertwasserowej stylistyki stacje Drogi Krzyżowej - dzieło malarza Rudolfa Pointnera. W gruncie rzeczy im bardziej przyglądałam się szczegółom we wnętrzu kościoła, tym mniej proste się ono wydawało i szybko pozbyłam się tego pierwszego rozczarowującego wrażenia. Wciąż jednak uważam, że prawdziwa magia Hundertwasserkirche tkwi w jego wyglądzie zewnętrznym ;).
KOŚCIÓŁ JAKUBA WIĘKSZEGO W THAL
Jak kościół św. Barbary jest znany jako Hundertwasserkirche, tak kościół Jakuba Większego w Thal jest powszechnie kojarzony jako Ernst-Fuchs-Kirche. Thal to już niemal przedmieścia Grazu, a gmina znana jest głównie z tego, że urodził się tutaj Arnold Schwarzenegger - zresztą znajduje się tu nawet muzeum mu poświęcone, ale nieszczególnie leżało ono w obrębie moich zainteresowań ;). Ja tu przyjechałam dla kościoła, a ten - w przeciwieństwie do Bärnbach - istniał już tutaj od XIV wieku. Pod Grazem znajdował się zamek obronny, który miał swoją świątynię - niestety i jedno i drugie z czasem zaczęło popadać w ruinę, aż nabożeństwa zaczęły się odbywać w pobliskiej kaplicy cmentarnej. Kaplica była regularnie rozbudowywana, by zaspokoić potrzeby rosnącej grupy wiernych, no i w końcu w latach siedemdziesiątych XX wieku podjęto decyzję o budowie nowego kościoła z prawdziwego zdarzenia. Trochę jednak trwało, zanim uzyskano zgodę, uzbierano część środków i przygotowano projekt kościoła - budowa rozpoczęła się więc dopiero w 1992 roku. A za cały artystyczny wygląd świątyni odpowiadał właśnie Ernst Fuchs, jeden z najbardziej znanych współczesnych wiedeńskich malarzy.
Poniżej kościoła, przy drodze Am Kirchberg znajduje się niewielki parking. Podczas naszej weekendowej wizyty poza naszym stał tu tylko jeden samochód, a trójka jego pasażerów to byli jedyni zwiedzający, na jakich natrafiliśmy. Na lewo od świątyni znajduje się niewielka Kriegerkapelle upamiętniająca poległych w obu wojnach światowych, obok - jakby ktoś potrzebował - są też darmowe toalety :). Jeszcze przed wejściem do kościoła warto obejść całość, bo już sam kształt budynki oraz zdobiące go mozaiki to prawdziwe dzieła sztuki. Generalnie zachowano tu starą bryłę kościoła, rozbudowując go i dodając nowe elementy jak np. charakterystyczny dach, mający przypominać kryształ, nad wejściem. Podtrzymujące go czerwone belki tworzą korytarz, prowadzący do wejścia - efekt jest naprawdę niesamowity. I, uwaga, drzwi wejściowe są dość ciężkie... ;)
Przez drzwi wejściowe wchodzimy wprost do starego kościoła, który teraz wydaje się być zaledwie kaplicą boczną. W jego centrum znajdziemy neorenesansowy ołtarz z końca XIX wieku, no i nie ma co ukrywać, jest to zdecydowanie najmniej udekorowana część świątyni ;). Zanim jednak wejdziemy do nowej części, warto przyjrzeć się reliefom na drzwiach oraz ciekawej dekoracji sufitu. W oczy rzucają się też klamki w drzwiach przedstawiające baranie rogi - jest to symbol nie tylko Baranka Bożego, ale też najpopularniejszej ofiary składanej przez Izraelitów. Sam Fuchs pochodził z mieszanej rodziny (matka była katoliczką, ojciec żydem) i choć został ochrzczony w dzieciństwie, by uniknąć nazistowskich prześladowań, nie odciął się od swoich korzeni - i kościół w Thal jest tego najlepszym przykładem, bo artysta wplótł tu sporo symboliki zarówno chrześcijańskiej, jak i żydowskiej.
Weszliśmy więc do tej nowej części świątyni i jak widziałam już w życiu wiele pięknych kościołów, tak i tutaj stanęłam zachwycona. Jest to zdecydowanie najciekawsze wnętrze kościelne, jakie dotąd miałam okazję zobaczyć w Austrii. Czy najpiękniejsze? Ciężko porównać do tradycyjnych świątyń, bo Ernst Fuchs stworzył coś tak innego i niesamowitego z artystycznego punktu widzenia, że wszelakie porównania nie mają tutaj sensu :). Kształty, kolory, materiały, światła - to wszystko tworzy tak fascynującą kombinację, że po prostu miałam ochotę usiąść w ławce i rozglądać się dookoła, a potem obejść całość, przyglądając się każdemu szczegółowi. A już same ławki przyciągają wzrok, kształtem nawiązując do symbolizujących pielgrzymkę muszli. Charakterystyczne sklepienie nad głowami przywodzi na myśl tęczę, symbol przymierza pomiędzy Noe a Bogiem. Co jak co, symboliki tu naprawdę nie brakuje :).
W centrum ołtarza wisi krzyż z kryształków Swarovskiego (firma była jednym ze sponsorów kościoła) oraz szkła z Murano, za nim możemy zobaczyć okrągły witraż z wizerunkiem Maryi - to z kolei kopia obrazu, który znajduje się w katedrze w Innsbrucku. W rogu znajdziemy niewielkie organy, nad którymi czuwa Oko Opatrzności - zresztą niejedyne w kościele. Swoją drogą, żeby dobrze przyjrzeć się wszystkim elementom świątyni, warto zapłacić za jego oświetlenie - przy wejściu jest automat, po wrzuceniu 1 € światła zapalą się na chwilę, a za 2 € będą się paliły dłużej. My mieliśmy to szczęście, że osoby przed nami zdecydowały się zapłacić za dłuższe oświetlenie, ale byliśmy w środku na tyle długo, że światło zgasło - i różnica jest naprawdę ogromna. Mimo że byliśmy tu w słoneczny dzień i wpadające do środka promienie słońca też wyglądały pięknie :). Ernst-Fuchs-Kirche jest zdecydowanie najciekawszym kościołem, jaki miałam dotąd okazję zobaczyć w Austrii i jeśli będziecie w okolicy Grazu, koniecznie tu zajrzyjcie. To po prostu dzieło sztuki ;).
0 Komentarze